Gratis juridische hulp bij mijnbouwschade: zo werkt de subsidieregeling

Heeft u schade door de gaswinning en loopt u vast bij het IMG of de NCG, dan kunt u een advocaat, mediator of bouwkundig adviseur inschakelen zonder dat het u iets kost. De overheid betaalt de rekening rechtstreeks aan het kantoor. Deze regeling bestaat sinds 1 juli 2023, kent geen inkomenstoets en geen eigen bijdrage. Toch gebruiken weinig mensen haar, omdat ze niet weten dat ze bestaat.

Zelf een advocaat kiezen, of via de Raad voor Rechtsbijstand

U hoeft niet te wachten op een verwijzing. Kent u een advocaat die aan de regeling deelneemt, dan benadert u dat kantoor zelf. Geeft u bij de Raad voor Rechtsbijstand aan dat u de voorkeur heeft voor een deelnemende advocaat, dan wijst de Raad die aan u toe. Het kantoor regelt de aanvraag en declareert bij de Raad, niet bij u.

Kent u geen advocaat, dan gaat het via de Raad voor Rechtsbijstand. U vult het Matchingformulier Mijnbouwschade in en beschrijft kort waar het over gaat: een afgewezen schademelding, een besluit over versterking, een geschil over het herstel. De Raad zoekt daar drie kantoren bij die op dat onderwerp zijn ingeschreven en legt ze aan u voor. U kiest zelf met wie u verder wilt. Had u al een advocaat toen de regeling inging, dan kon de Raad die toewijzen.

In alle gevallen geldt: u schiet niets voor, u betaalt achteraf niets terug, en een toegekende schadevergoeding heeft geen gevolgen voor de vergoeding van uw advocaat.

Voor wie en waarvoor

De regeling geldt voor iedere eigenaar van een gebouw in het gaswinningsgebied, van woning tot bedrijfspand, met uitzondering van woningcorporaties. Hoe hoog uw inkomen of vermogen is, speelt geen rol.

U kunt de hulp inzetten bij:

• bezwaar tegen een besluit van het IMG over schade, en daarna beroep bij de rechtbank en hoger beroep bij de Raad van State;
• besluiten over versterking van uw gebouw door de NCG;
• geschillen over het herstel als u dat in eigen beheer laat uitvoeren (sinds begin 2026, met bouwrechtadvocaten);
• mediation, als u er met het IMG of de NCG samen uit wilt komen zonder procedure;
• bouwkundig of financieel advies van een onafhankelijke deskundige, bijvoorbeeld om een schaderapport te laten beoordelen of een herstelbegroting te toetsen. De regeling vergoedt zo'n advies tot ruim €3.300.

De reden: een gelijk speelveld

Wie bezwaar maakt tegen een IMG-besluit, staat tegenover een organisatie met eigen juristen en eigen deskundigen. De gewone proceskostenvergoeding uit het bestuursrecht, een vast bedrag van een paar honderd euro per proceshandeling, dekt de werkelijke kosten van een advocaat zelden. Jarenlang lieten bewoners daardoor een kansrijk bezwaar liggen, of deden ze het alleen en verloren ze op punten die een specialist had gezien.

De parlementaire enquête naar de gaswinning benoemde die ongelijkheid scherp. De subsidieregeling is het antwoord daarop: een gelijk speelveld, waarin de bewoner dezelfde toegang tot juridische en bouwkundige kennis krijgt als de instanties waar hij tegenover staat. Bij de behandeling van de wijziging van de Tijdelijke wet Groningen dienden de Kamerleden Sandra Beckerman en Julian Bushoff een amendement in dat dit recht in de wet zelf verankerde: gedupeerden moeten juridische, bouwkundige of financiële bijstand kunnen krijgen zonder geld voor te schieten, met de rekening rechtstreeks naar het kantoor. Dat amendement is aangenomen en begin 2026 in werking getreden, waarna de regeling is verruimd.

Toch vroegen bewoners de regeling in de eerste anderhalf jaar maar een paar honderd keer aan, een fractie van het aantal afgewezen schademeldingen. Veel mensen dachten dat een advocaat geld kost, of dat je pas hulp krijgt als je naar de rechter gaat. Geen van beide is waar.

Het werk van de advocaat: vijf controlepunten

Een IMG-dossier draait zelden om grote juridische vragen; het draait om details in een schaderapport. Een advocaat die deze zaken kent, controleert bijvoorbeeld:

• Welke trillingssnelheid in het rapport is gebruikt en of die klopt met de berekening voor uw adres, en of het rapport rekent met 1% of met 25% overschrijdingskans, want dat maakt een groot verschil.
• Of uw gebouw als gevoelig had moeten gelden (bouwjaar vóór 1940, bouwkundige staat), waardoor een lagere grenswaarde geldt.
• Of het bewijsvermoeden terecht weerlegd is: heeft de deskundige een andere oorzaak aangetoond, of alleen gewezen op een "te lage" trilling?
• Termijnen: bezwaar tegen een besluit over schade aan uw gebouw moet binnen twaalf weken na de verzenddatum van de besluitbrief zijn ingediend (bij waardedaling en immateriële schade: zes weken). Daarna is een besluit in beginsel definitief.
• De keuze tussen vaste vergoeding, daadwerkelijk herstel en maatwerk, een keuze met gevolgen voor jaren die u vooraf laat doorrekenen.

Daarnaast kan de advocaat een onafhankelijke bouwkundige laten meekijken, en die kosten vallen onder dezelfde regeling.

Deelnemende kantoren

Aan de regeling doen advocaten mee die zijn ingeschreven bij de Raad voor Rechtsbijstand en gespecialiseerd zijn in bestuursrecht of bouwrecht, met een verplichte opleiding over aardbevingsschade. Een van de deelnemende kantoren is InEx Advocatuur in Groningen, dat zich op mijnbouwschade richt; hun bijstand is onder de regeling kosteloos. Een openbare lijst van deelnemende kantoren is er niet. Kent u zelf geen deelnemend kantoor, dan vult u het matchingformulier in bij de Raad voor Rechtsbijstand; u krijgt dan drie mogelijke kantoren aangeboden waaruit u kiest.

Bent u advocaat en neemt uw kantoor deel aan de regeling? Wilt u hier vermeld worden, neem dan contact op.

Drie misverstanden

"Een advocaat kost geld." Onder deze regeling niet: er is geen eigen bijdrage, geen voorschot en geen terugbetaling.

"Dat is alleen voor lage inkomens." Nee, de Raad toetst inkomen en vermogen niet.

"Ik kan pas hulp krijgen als ik naar de rechter ga." Nee, de regeling geldt al bij bezwaar, de fase die in de meeste zaken beslissend is.